Qədim Mığrı evləri

Zəngəzur ma­ha­lının Mığrı ra­yonunda

Mığrı rayonu 09.09.1930-cu ildən–Meğri

Memarlıq

1988-1989-cu il­də azər­bay­can­lıların küt­lə­vi depor­ta­si­ya­sın­dan son­ra­kı dövr­də qə­dim Mığ­rı ev­ləri Azərbaycan və Şərq memarlıq arxitekturasına malik element­lərə sahib oldu­ğu üçün əksə­riy­yəti ermə­ni­lər tərəfindən uçu­rulub, ye­rin­­də başqa ti­kili­lər inşa edi­lib.

Mığrı rayonu 1929-cu ildə Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitə­sinin erməni katibi Levon Mirzo­yan tə­rəfindən Ermənistana bağışlanıb. Mığrı Azərbaycanı Naxçıvanla birləşdirən ye­ga­nə dəhliz idi. Mığrı rayonunun keçmiş adının “Mığrı” olduğunu həmin bölgənin yerli əhalisi təsdiqləyir.[i] Toponimin türk dilində “quruyan, az sulu çöl çayı olan dərə” mənasında işlənən “mukır, mu­kur” sözünün fonetik variantı olan “mığrı” sözü əsasında formalaşdığını bir sıra elmi mənbələr vurğulayır. Ermə­nistan Res­publikasında Mığrı 1930-cu il sentyab­­rın 9-da yaradılıb. Mığrı rayo­nundakı azərbaycanlılara aid qədim evlər memarlığı və arxitektura baxımından Azərbaycanın digər regionlarındakı evlər ilə bənzərlik təşkil edir. Rayon mər­kəzində yerləşən Mığrı evlərinin ək­sə­riyyəti iki mərtəbəli və çay daşından inşa edilib. Bir çoxunun bayır divarları ağ torpaqla suvanıb və üzəri ağ əhənglə ağardılıb. Evin aşağı mərtəbəsinin divar­larına bərkidilmiş taxtalar üzərində tiki­lən taxta eyvanlar və eyvandan ağac di­rək­lər ucaldılıb. Bu dirəklər evin dam hissəsindən eyvanın üstünü örtmək üçün uzanan dam örtüyü təbəqəsini saxlayan dayaqlardır.

Mığrıdakı azər­baycanlılara aid qədim ev mülk­lər bölgə­də azər­baycan­lı­­la­rın qədim dövr­­dən yaşa­dı­ğını sübut edən maddi irs kimi əhəmiy­yət­lidir.