Toparlı piri

Hamamlı rayo­nu Cacur kəndi yaxınlığında

Hamamlı rayonu– 26.10.1949-cu ildən Spitak

Memar­lıq

1988-ci ildə azər­­­bay­can­lı­la­r­­ın tarixi tor­paq­lar­dan de­por­­ta­si­ya­sın­dan sonra, zi­ya­­­rət­gah er­mə­­ni­lər tərə­fin­dən mə­nim­sə­ni­lib və er­məni ziya­rət­­ga­hı kimi gös­tə­ri­­lir.

Toparlı piri kəndin kənarındakı hündür qayalıq təpədə yerləşir. Pirin olduğu ərazi qara, boz, sarı, oymalı, dəlikli və xınalı sal qaya daşları, yaşıl otlar və ağaclarla əhatə olunmuşdur.[i] Ar­zu­su­na çatmaq istəyən insanlar bura gəlirdi. Gənc qızlar, övladı olmayan gəlinlər, əsgər yolu gözləyənlər və.s niyyət edib ağaca və kollara rəngli parça düyün­ləyib bağlardı. Toparlı piri el arasında məşhur idi. Ətraf kəndlərdən də azər­baycanlı əha­li piri ziyarət etməyə gə­lirdi. İnsan­la­rın ümid və arzuları üçün pənah apardığı pir xalqın sakral inancını təmsil edirdi. 
Azərbaycan və mü­səl­­man–türk dün­­­ya­sı­nın ruh­­­sal–irfan ocaq­­­ları ki­mi To­par­lı piri  də tarixi tor­­­paq­lar­dakı Azərbay­can mə­­­də­ni irsi­nin nü­mu­­nəsidir.